“`html
Bu ay gökyüzünde üç ayrı meteor yağmurunun zirveye ulaşması bekleniyor.
- 5 Kasım: Tam Kunduz Süper Ay’ı
- 5-12 Kasım: Taurid Meteor Yağmurları’nın Zirve Dönemi
- 17-19 Kasım: Leonid Meteor Yağmurunun Zirveleri
- 23 Kasım: Satürn Halkasız Görülebilir
Bir öküz, bir aslan, bir kunduz ve çılgın bir deli… Bu ay, birden fazla meteor yağmurunu, en etkileyici süper Ay’ı ve Satürn‘ü halkasız görmek için nadir bir fırsat sunuyor. Bu ayki yıldız gözlemi etkinliği, oldukça zengin bir içerik sunuyor.
5 Kasım: Tam Kunduz Süper Ay’ı
“Tam Kunduz Süper Ay’ı” ifadesi belki de pek sık duyulan bir terim değil; ancak Kasım ayı, ardışık süper Ay’ların ikincisini karşılayacak. Bu ay, Ay en yakın konumuna geldiği için özellikle etkileyici. Peki bu durumu “Süper Ay” olarak adlandıran ne?
Gerçekten de süper Ay, Dünya ile Ay’ın en yakın noktasında tam olarak aydınlandığı zaman gerçekleşir; bu da genelde nadir bulunur. Bu terim, Ay’ın yeryüzüne en yakın konumda olduğu dolunayları tanımlamak için kullanılmaktadır. 2025’in sonunda ardı ardına üç süper Ay yaşarken, Kasım ayının bu üçlü arasında en dikkat çekeni olacağı anlaşılır.
Kaynaklara göre, bu görkemli süper Ay’ı 5 Kasım saat 16:19’da gözlemlemek mümkün. Native Amerikan kültürleri, Kasım ayının Ay’ı için birçok büyüleyici isim öneriyor: Bunlardan bazıları Cree halkının “Nehirler Donmaya Başlıyor Ay’ı”, Haida’nın “Ayılar Uyuyor Ay’ı” ve Hopi’nin “Yavru Kartal Ay’ı”dır.
5-12 Kasım: Taurid Meteor Yağmuru Zirvesi
Taurid Meteor Yağmuru her yıl tekrarlanan çok ilginç bir gökyüzü olayıdır ve iki ana bileşeni vardır: Kuzey ve Güney Taurid’ler. Kuzey Taurid’ler, 2004 TG10 olarak adlandırılan bir asteroidden kaynaklanırken; Güney Taurid’ler, 2P/Encke Kuyrukluyıldızı’nın kalıntılarından oluşmaktadır. Her iki yağmur da benzer özellikler gösteriyor çünkü bilim insanları, her ikisinin de yaklaşık 20.000 yıl önce parçalanan büyük bir cismden geldiklerini düşünüyorlar.
Güney Taurid’lerin zirve yapacağı dönem 5 Kasım civarındadır, fakat süper Ay nedeniyle görünürlük zorlaşabilir. Bu nedenle, kuzeyli kuzenlerden daha geniş bir gözlem yapma şansı sunması muhtemeldir. Kuzey Taurid’lerin zirvesi ise 9 Kasım gecesi başlayacak ve 12 Kasım’a kadar sürecektir. Meteorların gözlemleneceği yer Boğa takımyıldızı kapsamındaki bir noktadır. NASA’ya
Hem Kuzey hem de Güney Taurid’ler, etkileyici ve yavaş hareket eden ateş topları ile tanınır; bu muhteşem deneyim sırasında birden fazlasının görüleceği umulmaktadır.
17-19 Kasım: Leonid Meteor Yağmuru Zirvesi
Kasım ayında gerçekleşen bir diğer önemli meteor yağmuru da Leonid’ler. Bu yağmur ay ortasında üç gün boyunca zirveye ulaşmayı hedeflemektedir. Meteorların kaynağı ise Aslan takımyıldızı içerisindeki Algieba ve Rasalas yıldızlarıdır. Aslan yıldız kümesi gecenin ilerleyen saatlerinde belirmeye başlar; bu yüzden, 16 ve 17 Kasım gecelerinde sayısız meteor gözlemi yapmanız mümkün olacaktır.
Ancak dikkatli gözlere ihtiyaç var. Taurid’lerin aksine, Leonid’ler, Dünya’nın atmosferinde saatte yüz binlerce kilometre hızla geçerken daha hızlı bir seyir izliyor. Dana daha başka bir özelliği de Guinness Rekorlar Kitabı’na göre “En Hızlı Meteor Yağmuru” olarak kaydedilmeleridir.
Şansıma bu sene dolunay, gözlem tarihinden tam iki hafta sonra olduğundan, ayın ışığı gözlemi etkilemeyecek. Gözlerinizi doğuya çevirip aslanı bulun ve ardından düşen bir yıldız ile dilek tutmayı unutmayın.
23 Kasım: Satürn’ün Gizemi
Satürn, muazzam halkaları ile tanınan bir gezegen. Bu halkalar, neredeyse tamamen su buzu bileşenlerinden oluşmakta olup, gezegenin yörünge eksenine dik bir açı ile yayılırlar. Satürn’den yaklaşık 6.900 kilometre mesafeden başlayan bu halkalar, 80.000 kilometreye kadar uzanıyor, ama bazı bölgelerde yalnızca 9 metre genişliğe ulaşabiliyor.
Ancak bu ay, gezegenin belirgin özellikleri olan halkalar neredeyse görünmez hale gelecek. Dünya, yılın büyük bir bölümünde Satürn’ün halkalarının düzlemi etrafında dönerken, 23 Kasım’da mükemmel bir uyum sağlıyor. Bu nedenle teleskopla baktığınızda, halkaları sadece ince bir çizgi gibi görebilirsiniz ya da belki de hiç göremeyip sadece gaz bulutlarından oluşmuş Satürn’ü seyre dalacaksınız.
Satürn’ü görmek için güney yönüne dönün ve başınızı ufuktan yaklaşık 45 derece yukarıya kaldırın. Satürn o noktada, Balıklar ve Kova takımyıldızlarının arasında olacaktır.
Gözlemlerinizi gerçekleştirirken çevrenizde ışık kaynakları bulunmadığında, gözlerinizin karanlığa alışmasına izin verirseniz en iyi deneyimi yaşayabilirsiniz.
Bir sonraki ay buluşmak üzere!
Yazar: Tom Hawking/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.
Kasım Ayında Yıldız Gözlemi: İki Numaralı Süper Ay, Bolca Meteor ve ‘Çıplak’ Satürn yazısı ilk olarak Popular Science üzerinde yayımlanmıştır.
“`
